ABD- İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran‘ın eski lideri Ali Hamaney için düzenlenecek ve en az 15 milyon kişinin katılmasının beklendiği geniş kapsamlı cenaze töreni, İran İslam Devrimi’nin ilk lideri olan ve 3 Haziran 1989 tarihinde hayatını kaybeden Ruhullah Humeyni‘nin cenaze töreninde yaşananları akla getirdi.
Humeyni’nin vefatından sonra naaşı, vade töreni için 5 Haziran 1989 tarihinde Tahran Musallası’na getirilmiş ve burada cam bir korumanın içerisine yerleştirilen soğutucunun içerisine konulmuştu.
Humeyni’nin ilk cenaze namazı 6 Haziran’da Ayetullah Muhammed Rıza Gülpayegani tarafından kıldırılmış ve daha sonra cenazenin bir araç ile Tahran Musallasına 20 kilometre mesafedeki Beheşti Zehra mezarlığına götürülmesi kararlaştırılmıştı.
Ancak tabuta eşlik eden milyonlarca insanın yoğun ilgisi nedeniyle cenazeyi taşıyan araç kontrolden çıkarak ilerleyememiş ve halk tabuta erişme imkanı bulmuştu.
Kamyondan düşme tehlikesi olan tabuta ulaşan onlarca insan Humeyni’nin kefeninden bir parça koparabilmek için adete birbirleri ile yarışmış ve kefenin bir bölümü parçalanarak Humeyni’nin naaşı görünür hale gelmişti.
Yaşanan bu gelişmelerin üzerine cenaze törenini takip eden bir helikopter tabutun bulunduğu alana iniş yaparak cenazeyi almak zorunda kalmış ve cenaze ancak ertesi gün defnedilebilmişti.
Humeyni’nin cenaze törenine katılanlardan birisi olan Abbas Perverdeh, AA muhabirine o gün şahit olduklarını şu sözlerle anlattı:
“Ayetullah Humeyni’nin hayatını kaybettiği dönemde ben üniversite öğrencisiydim ve ölümünü radyodan öğrendim. Cenazenin Tahran Musallası’na getirileceğini söylediler ve naaş, halkın ziyaret edip veda edebilmesi amacıyla buraya getirildi. Soğutmalı, vitrin şeklinde camları olan bir konteynere yerleştirilmişti. Halk sırayla gelip son görevini yerine getiriyordu. Biz de gittik ve aşırı kalabalıktan dolayı o an cenazeye yaklaşamadık. Daha sonra defin işlemi için Ayetullah Humeyni’nin naaşı halkın eşliğinde mezarlığa götürülmek üzere bir kamyona yerleştirildi.”
Perverdeh, “Cenazenin yerleştirildiği kamyon yoğun kalabalık nedeniyle ilerleyemedi ve yaşanan izdiham nedeniyle tabut zarar görerek açıldı”. dedi.
Yaşanan izdiham sırasında Humeyni’nin kefenin bir kısmının yırtıldığını belirten Perverdeh, helikopterin cenazeyi alarak izdiham yaşanan bölgeden uzaklaştırdığını ve Humeyni’nin daha sonra tekrar kefenlenmek zorunda kalındığını ve kalabalıktan uzak şekilde defnedildiğini aktardı.
Perverdeh, cenaze töreninin ardından bile Tahran’da halkın bir hafta boyunca sokaklarda olduğunu ve hatta bazılarının Humeyni’nin naaşının konulduğu konteynerin üzerine çıkmaya devam ettiğini söyledi.
Humeyni’nin kefeninin bir kısmının halk tarafından parçalanmasına ilişkinde konuşan Perverdeh, tabutu tutmanın veya dokunmanın İran kültüründeki yerini şu sözlerle aktardı:
“Bu anlayış İran toplumunda ve Şii kültüründe önemli bir yere sahip. Özellikle Ayetullah Humeyni toplum nezdinde önemli bir yere sahipti. Hem siyasi hem dini yönden oldukça önemliydi ve halk cenaze törenine katılıp tabuta veya cenazenin taşındığı kamyona dokunmayı kendisi için manevi bir görev sayıyordu. Herkes buna ulaşmak istediği için de izdiham yaşandı.”
Perverdeh, ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran’ın eski lideri Ali Hamaney için düzenlenecek cenaze törenin de benzer olayların yaşanıp yaşanmayacağı sorusuna ilişkin ise, ülkenin dini ve siyasi önderlerinin cenazesinde artık bu tarz olayların yaşanmadığını ve tabutun korumasız şekilde halk arasında dolaştırılmadığını ve genel olarak tırların için de yüksek bir konumda tutulduğunu söyledi.
